แพ้กลูเตน

gf
เมื่อไม่นานมานี้ ได้ดูละครหลังข่าว พระเอกมาดแมน ในบทหล่อๆ ลุยๆ แต่มีอาการแพ้กลูเตน จนนางเอกต้องทำขนมที่ใช้แป้งปราศจากกลูเตนเอาไปให้ชิม มีใครที่ได้ดูแล้วสงสัยกันบ้างว่าแพ้กลูเตนคืออะไร ?? วันนี้ มีเรื่องราวของอาการแพ้กลูเตนมาฝากให้หายสงสัยกันค่ะ

เรื่องของการหลีกเลี่ยงอาหารที่มีกลูเตนเป็นกระแสที่ในต่างประเทศให้ความสำคัญกันมาก เพราะบ้านเมืองเค้ามักจะทานแป้งเป็นเมนูหลัก ซึ่งพฤติกรรมการทานอาหารของบ้านเราทุกวันนี้ก็มักจะเลียนแบบต่างประเทศมากขึ้นเรื่อยๆ ไม่ว่าจะเป็นการทานขนมปัง เค้ก เบเกอรี่ หรือเมนูตะวันตกต่างๆ เป็นที่มาของเรื่องราววันนี้ค่ะ ลองมาดูกันว่ากลูเตนสำคัญอย่างไร และจะส่งผลต่อสุขภาพของเราอย่างไรบ้าง

เริ่มต้นที่คำถามว่ากลูเตนคืออะไร ? กลูเตน (Gluten) เป็นโปรตีนชนิดหนึ่งที่พบได้ในข้าวสาลี ข้าวไรย์ และข้าวบาร์เลย์ ที่จะนำมาผลิตเป็นแป้ง ก่อนจะแปรรูปเป็นอาหารต่างๆ ที่เรารับประทานกันเป็นประจำอย่าง เบเกอรี่ ขนมปัง เค้ก เป็นต้น ทว่านอกจากอาหารจำพวกนี้แล้ว อาหารสำหรับคนรักสุขภาพอย่างเช่น อาหารเจ อาหารมังสวิรัตก็ยังพบกลูเตน ได้อีกด้วย ซึ่งกลูเตนที่ว่า เป็นสเปกตรัมโปรตีน เมื่อเรารับประทานเข้าไป ร่างกายต้องใช้เวลาหลายเดือนหรือหลายปีถึงจะกำจัดออกจากร่างกายได้หมด ส่วนสาเหตุที่ต้องใส่กลูเตนในอาหาร ก็ด้วยคุณสมบัติของกลูเตน ที่จะช่วยทำให้ขนมปังนุ่ม ฟู น่ารับประทานนั่นเองค่ะ

แม้กลูเตนจะสามารถทานได้ แต่สิ่งที่ต้องระวังคืออาการแพ้กลูเตนค่ะ ซึ่งอาการแพ้กลูเตนนั้นเกิดจากความผิดปกติของระบบการย่อยทางพันธุกรรมไม่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกัน โดยสามารถส่งผลได้หลายๆ ทาง และมีระดับความรุนแรงต่างๆ กัน เช่น

– ท้องอืด การรับประทานกลูเตนสำหรับผู้ที่มีอาการแพ้สามารถมีผลต่อระบบย่อยอาหาร ทำให้เกิดอาการอาหารไม่ย่อย อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ โดยเฉพาะในเด็กๆ ได้

– เกิดอาการแพ้ ทำให้ผิวกลายเป็นตุ่มๆ เนื่องจากการทานกลูเตนอาจมีผลทำให้การดูดซึมสารอาหารทางลำไส้ผิดปกติ ส่งผลให้ร่างกายขาดกรดไขมันจำเป็น รวมทั้งวิตามินต่างๆ โดยเฉพาะ วิตามินเอ

– มีอาหารง่วงเหงาหาวนอน อ่อนเปลี้ยเพลียแรง เนื่องจากอาหารประเภทนี้มีผลไปยับยั้งการดูดซึมสารอาหารที่ร่างกายจะนำไปใช้ได้ทันที ซึ่งอาจเป็นสาเหตุของอาการอ่อนเพลียเรื้อรัง โรคปวดกล้ามเนื้อ รวมถึงอาการทางประสาท เช่น วิงเวียนศีรษะ การสูญเสียความสมดุล บางครั้งอาจมีอาการของไมเกรนอีกด้วย

– การทานกลูเตนอาจส่งผลให้ฮอร์โมนในร่างกายผิดปกติ ส่งผลให้คุณผู้หญิงประจำเดือนมาไม่ปกติ รังไข่ทำงานผิดปกติ และอาจเป็นสาเหตุให้เกิดภาวะของการมีบุตรยาก

– สุดท้าย การทานกลูเตนอาจส่งผลทางอารมณ์คือ มีอาการวิตกกังวล ซึมเศร้า การเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์อย่างรวดเร็ว รวมไปถึงสมาธิสั้นด้วย

โดยในผู้ที่มีอาการแพ้กลูเตน ควรลดการทานอาหารจำพวกแป้ง ขนมปัง หรือเบเกอรี่ต่างๆ แล้วทดแทนด้วยการทานธัญพืช เช่น ข้าวกล้อง ข้าวฟ่าง คีนัว หรือ เลือกทานอาหารจำพวกแป้งที่ระบุไว้ว่าปราศจากสารกลูเตน นอกจากนั้นเรายังสามารถเลือกทานอาหารที่ไม่ผ่านการแปรรูป เช่น ผักสด ผลไม้สด เนื้อสัตว์ ถั่วชนิดต่างๆ เป็นการทดแทนได้อีกด้วยค่ะ

เมื่อลูกแพ้นมวัว

cow-milk
เราอาจจะได้ยินเรื่องการ “แพ้นมวัว” กันบ่อยมากขึ้นในปัจจุบัน อาจเป็นเพราะมีผลการวิจัยทางการแพทย์ที่แพร่หลายมากขึ้น ทั้งงานวิจัยต่างๆ ในต่างประเทศ รวมถึงเคสต่างๆ ที่คุณหมอได้ทำการรักษา อีกทั้งผลจากการรับประทานนมวัวที่ปรากฎผลข้างเคียงให้เห็นก็มีมากขึ้นในทุกวัน วันนี้มาทำความรู้จักกับอาการ “แพ้นมวัว” กันดีกว่าค่ะ

มีอะไรในนมวัว
นมจัดเป็นโปรตีนอย่างหนึ่ง ซึ่งแตกต่างจากนมแม่ เพราะเป็นโปรตีนที่ย่อยยาก และเป็นเหมือนโปรตีนชนิดที่แปลกปลอมสำหรับทารก ซึ่งบางครั้งร่างกายอาจต่อต้าน เหมือนกับการได้รับสิ่งผิดปกติที่เข้าสู่ร่างกาย ร่างกายจะไม่ย่อยหรือทำลาย โดยเฉพาะในเด็กเล็กๆ ตั้งแต่แรกเกิดไปจนถึง 6 เดือน ซึ่งเยื่อบุทางเดินอาหาร กระเพาะอาหาร ระบบน้ำย่อยต่างๆ รวมไปถึงระบบภูมิคุ้มกันร่างกายยังไม่แข็งแรงเต็มที่ เมื่อได้รับโปรตีนที่แปลกปลอมเข้าสู่ร่างกายจึงเกิดปฎิกิริยาต่อต้าน และนำไปสู่อาการแพ้ได้

ภูมิแพ้…นมวัว
“ภูมิแพ้” นั้นสามารถแบ่งได้หลายๆ ส่วน ซึ่งการแพ้นมวัว ก็เป็นหนึ่งในอาการของภูมิแพ้ที่ร่างกายของเรามีปฏิกิริยาต่อนมวัวนั่นเอง การแพ้นมวัวนั้นจะสามารถขยายไปสู่อาการของภูมิแพ้อื่นๆ อีกมาก โดยอาการแพ้นมวัวนั้นจะพบมากในเด็กตั้งแต่แรกเกิดไปจนถึงช่วง 2-3 ปีแรก เนื่องจากภูมิคุ้มกันของร่างกายยังทำงานได้ไม่เต็มที่ และเด็กๆ ยังมีการรับประทานนมอย่างต่อเนื่องด้วย

อาการของผู้แพ้นมวัว
อาการที่จะบ่งบอกว่าเด็กแพ้นมวัวคือ มีผื่นแพ้ตามตัว ผิวหน้า หรือมีผื่นเรื้อรัง หลังกินนมแล้วอาเจียนหรืองอแง ระบบทางเดินหายใจมีปัญหา มีน้ำมูก หายใจติดขัด เวลานอนจะหายใจเสียงดัง เป็นหวัดบ่อย เด็กจะเหนื่อยง่าย และมักรักษาอาการหวัดไม่ค่อยหาย อาจจะขยายไปสู่การเป็นโรคหอบหืด ซึ่งจะเป็นอันตรายต่อสุขภาพของเด็กหากพ่อแม่ ผู้ปกครอง ไม่สนใจและละเลยกับสิ่งบอกเหตุเหล่านี้
เมื่อเด็กทานนมวัวแล้วมีอาการแพ้ อย่างเช่นการหายใจไม่สะดวก เป็นหวัดบ่อย แล้วยังคงกินนมวัวอย่างต่อเนื่อง จะส่งผลต่อสุขภาพของเด็กในระยะยาว เนื่องจากร่างกายยังคงต้องต่อสู้กับสิ่งแปลกปลอมนี้ตลอดเวลา ซึ่งจะนำไปสู่อาการภูมิแพ้ตลลอดชีพ

รักษาง่ายๆ แค่งดนมวัว
สำหรับผู้ที่มีอาการแพ้ มีผื่นผิวหนัง ควรรีบงดนมวัวประมาณ 6 – 12 เดือน สำหรับเด็กทารกควรทานนมแม่ 100% จะดีต่อสุขภาพของทารกมากกว่า เพราะในนมแม่อุดมไปด้วยสารอาหารที่จำเป็นต่อเด็ก และยังช่วยเสริมภูมิต้านทานต่อโรคอีกด้วย
ไม่เช่นนั้น อาจจะเลือกทานนมสูตรพิเศษที่สกัด หรือย่อยโปรตีนบางชนิดที่จะเป็นอันตรายต่อร่างกายออกก็ได้

สำหรับทารกนั้น การได้รับนมมารดาอย่างต่อเนื่อง และยาวนานที่สุด ถือเป็นสิ่งที่ดีที่สุดต่อสุขภาพ และพัฒนาการของลูกน้อย เพราะนอกจากร่างกายจะแข็งแรงแล้ว การได้อยู่ในอ้อมกอดของแม่ยังเป็นการสร้างเกราะคุ้มกันที่อบอุ่นให้กับจิตใจของลูกน้อยอีกด้วยค่ะ

ขอบคุณข้อมูลดีๆ จาก Nawabutra Women and Children Medical Center ชั้น 2 Life Center #QHouseLumpini